Dołącz do czytelników
Brak wyników

W ogniu kryzysu

18 maja 2021

NR 6 (Maj 2021)

PR w świecie dezinformacji

0 114

Niezależnie od czasów zasada działania akcji dezinformacyjnych jest taka sama – prowadzone na dużą skalę miały i mają realny wpływ na decyzje ludzi i bieg historii, są areną walki politycznej i walki o wpływy. Za jej pomocą organizacje, grupy wpływu i władza manipulują historią. Starają się wykorzystać dezinformację do tworzenia negatywnego obrazu przeciwnika i urzeczywistnienia własnej racji, roli i znaczenia. W walce z dezinformacją kluczową rolę odgrywa właściwie przygotowana i wdrożona kampania komunikacyjna.

Dezinformacja, czyli co?

Zacznijmy od podstawowych pojęć. Dezinformacja oznacza taki sposób przekazywania informacji, aby wprowadzić odbiorcę w błąd, skłaniając go do zachowania zgodnego z oczekiwaniami i korzystnego dla nadawcy komunikatu. Prostym przykładem tego mechanizmu jest próba oszukania złodzieja: wychodząc z domu, zapalasz światło, żeby złodziej pomyślał, że jesteś w środku – dzięki temu sam dojdzie do wniosku, który Tobie zapewni bezpieczeństwo. Natomiast akcje dezinformacyjne to sytuacje, w których mamy do czynienia z zaplanowanymi działaniami, które docierają do odbiorcy z kilku niezależnych źródeł i kanałów przekazujących informację. W takim zbiorze zwykle większość informacji jest prawdziwa, a tylko jedna – kluczowa z punktu widzenia nadawcy – fałszywa. 
Osobną kwestią jest cisza, czyli utajnienie czy pominięcie faktów, które mogłyby wyrządzić szkodę nadawcy informacji (osobie/instytucji/organizacji). Odpowiedź na pytanie, dlaczego dezinformacja działa, jest dość prosta – ponieważ wykorzystuje prawdziwe lub częściowo prawdziwe informacje, które ją uwiarygadniają i pozwalają uwierzyć odbiorcy również w te fragmenty, które zostały zmanipulowane.

POLECAMY

Jak przygotować się na uderzenie?

Jak w każdej sytuacji kryzysowej, najważniejsza jest prewencja! Warto regularnie oceniać własną podatność na dezinformację: np. wychwytywać słabe punkty organizacji i tematy trudne oraz wrażliwe, w kontekście których można przeprowadzić atak. To pozwoli ustalić możliwe konsekwencje działań dezinformacyjnych i przygotować się na ewentualne ich nadejście, czyli opracować plan działań kryzysowych.
Podstawowym źródłem oceny podatności organizacji na dezinformację jest stały monitoring zarówno publikacji (mediów tradycyjnych i społecznościowych), jak i – szerzej – otoczenia biznesowego. Wymienione tu działania należy uznać za prewencyjne.
Jeśli już jednak masz do czynienia z dezinformacją, przejdź do działań przygotowawczo-analitycznych: oceń źródło dezinformacji (ustal, czy jest ono wiarygodne: czy to news, czy fake news, i z kim jest powiązane), a następnie oceń znaczenie zamieszczonej informacji (szkodliwość dla organizacji). Konieczna jest również analiza okoliczności, w których rozpoznałeś akcję dezinformacyjną. To pozwoli Ci zastanowić się nad jej celem (korzyści, które dezinformacja może przynieść konkretnym instytucjom lub środowiskom z otoczenia biznesowego).
Ostatni etap to walka z dezinformacją – jest ona trudna, długotrwała, złożona i wymaga dużej wiedzy merytorycznej oraz użycia wielu narzędzi komunikacyjnych: media relations, komunikacji w kanałach digital oraz odpowiednio zaplanowanych i wdrożonych działań public affairs.
 

Lekcja 1. Trzy etapy w walce z dezinformacją

  1. Prewencja.
  2. Etap przygotowawczo-analityczny.
  3. Walka z dezinformacją.


Dezinformacja w mediach społecznościowych

To, co gigantycznie zmieniło obraz komunikacji, a tym samym dezinformacji, to pojawienie się nowych nośników oraz ich globalny zasięg i nieznana dotąd szybkość rozpowszechniania. W kontekście dynamicznej migracji komunikacji do sieci kluczowa staje się analiza prowadzonych kampanii i działań pod kątem dezinformacji. Informacja, która jest zmanipulowana, potrafi rozprzestrzeniać się w sieci znacznie szybciej i szerzej niż fakty (źródło: https://mitsloan.mit.edu/ideas-made-to-matter/study-false-news-spreads-faster-truth).
 

Ciekawostka

Infodemia
15 lutego 2020 r. podczas Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa Tedros Adhanom Ghebreyesus, szef Światowej Organizacji Zdrowia, użył oficjalnie w swoim przemówieniu – w kontekście nowego koronawirusa – słowa „infodemia” określającego niekontrolowany zalew dezinformacją i fake newsami związanymi z COVID-19.

„But we’re not just fighting an epidemic; we’re fighting an infodemic”. 

Źródło: https://www.who.int/director-general/speeches/detail/munich-security-conference 


Jak walczyć z dezinformacją?

Aby ją obalić, możesz: (1) zaprzeczać dezinformacji (zaprzeczenie proste) lub (2) udzielać wyjaśnienia w szerszym opartym na faktach kontekście (obalenie poparte faktami). Wybór metody zależy od sytuacji – trzeba zastanowić się, co bardziej przekona odbiorców do uzmysłowienia sobie, że w pierwszym odruchu zawierzyli nieprawdzie. Wyniki badania amerykańsko-brytyjskiego zespołu naukowców (Brendan Nyhan z Dartmouth College i Jason Reifler z University of Exeter) pozwalają jednak sądzić, że bardziej skuteczne jest drugie podejście. Uczestnikom ich eksperymentu przedstawiono scenariusz przejścia na emeryturę fikcyjnego polityka. Materiały zawierały różne informacje, w tym także pogłoski o przekupstwie (dezinformacja). Przedstawiono zaprzeczenie proste tym plotkom oraz obalenie poparte faktami, które wyjaśniało, że dany polityk zajmuje stanowisko w innej organizacji. Samo zaprzeczenie miało ograniczony wpływ na zmniejszenie fałszywych poglądów u odbiorców, dopiero przedstawienie przyczynowego (pełnego) wyjaśnienia wyeliminowało błędne wyobrażenia spowodowane plotką.
 

Lekcja 2. Rekomendacje 

  1. Wyjdź z bańki informacyjnej, czyli otoczenia i schematu myślowego, w którym się poruszasz. To pozwoli Ci zobaczyć, co myślą inni – a więc prognozować tematy i źródła dezinformacji, które mogłyby dotyczyć Twojej organizacji. Bańki informacyjne („The Filter Bubble”) to zestawy informacji, w których funkcjonuje każdy człowiek. Są generowane, sortowane i podsuwane odbiorcy przez algorytmy na podstawie jego historii wyszukiwania (zainteresowań/zakupów). Są zgodne z jego przekonaniami. To oznacza, że monitorując media w obrębie własnej bańki, nie widzisz przekazów istniejących w innej bańce – tam z kolei mogą szerzyć się i umacniać kampanie dezinformacyjne. 
  2. Buduj uczciwy, merytoryczny wizerunek organizacji, którą reprezentujesz. 
  3. Na dezinformację reaguj kompleksowo (na różnych poziomach i za pomocą wielu narzędzi) w sposób dostosowany do odbiorcy. 
  4. Regularnie monitoruj media tradycyjne i społecznościowe, przyglądaj się otoczeniu biznesowemu swojej organizacji, aby przewidywać możliwości uderzenia dezinformacji.


Dezinformacja i covid-19

2020 był kolejnym z rzędu rokiem, w którym działania dezinformacyjne przybrały na sile. Działo się to z uwagi na szereg czynników, a jednym z nich były wydarzenia polityczne, tradycyjnie należące do obszaru, w którym dezinformacja odgrywa istotną rolę. Natomiast bez wątpienia najbardziej spektakularne akcje dezinformacyjne miały i mają miejsce w związku...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy