Dezinformacja, czyli co?
Zacznijmy od podstawowych pojęć. Dezinformacja oznacza taki sposób przekazywania informacji, aby wprowadzić odbiorcę w błąd, skłaniając go do zachowania zgodnego z oczekiwaniami i korzystnego dla nadawcy komunikatu. Prostym przykładem tego mechanizmu jest próba oszukania złodzieja: wychodząc z domu, zapalasz światło, żeby złodziej pomyślał, że jesteś w środku – dzięki temu sam dojdzie do wniosku, który Tobie zapewni bezpieczeństwo. Natomiast akcje dezinformacyjne to sytuacje, w których mamy do czynienia z zaplanowanymi działaniami, które docierają do odbiorcy z kilku niezależnych źródeł i kanałów przekazujących informację. W takim zbiorze zwykle większość informacji jest prawdziwa, a tylko jedna – kluczowa z punktu widzenia nadawcy – fałszywa.
Osobną kwestią jest cisza, czyli utajnienie czy pominięcie faktów, które mogłyby wyrządzić szkodę nadawcy informacji (osobie/instytucji/organizacji). Odpowiedź na pytanie, dlaczego dezinformacja działa, jest dość prosta – ponieważ wykorzystuje prawdziwe lub częściowo prawdziwe informacje, które ją uwiarygadniają i pozwalają uwierzyć odbiorcy również w te fragmenty, które zostały zmanipulowane.
POLECAMY
Jak przygotować się na uderzenie?
Jak w każdej sytuacji kryzysowej, najważniejsza jest prewencja! Warto regularnie oceniać własną podatność na dezinformację: np. wychwytywać słabe punkty organizacji i tematy trudne oraz wrażliwe, w kontekście których można przeprowadzić atak. To pozwoli ustalić możliwe konsekwencje działań dezinformacyjnych i przygotować się na ewentualne ich nadejście, czyli opracować plan działań kryzysowych.
Podstawowym źródłem oceny podatności organizacji na dezinformację jest stały monitoring zarówno publikacji (mediów tradycyjnych i społecznościowych), jak i – szerzej – otoczenia biznesowego. Wymienione tu działania należy uznać za prewencyjne.
Jeśli już jednak masz do czynienia z dezinformacją, przejdź do działań przygotowawczo-analitycznych: oceń źródło dezinformacji (ustal, czy jest ono wiarygodne: czy to news, czy fake news, i z kim jest powiązane), a następnie oceń znaczenie zamieszczonej informacji (szkodliwość dla organizacji). Konieczna jest również analiza okoliczności, w których rozpoznałeś akcję dezinformacyjną. To pozwoli Ci zastanowić się nad jej celem (korzyści, które dezinformacja może przynieść konkretnym instytucjom lub środowiskom z otoczenia biznesowego).
Ostatni etap to walka z dezinformacją – jest ona trudna, długotrwała, złożona i wymaga dużej wiedzy merytorycznej oraz użycia wielu narzędzi komunikacyjnych: media relations, komunikacji w kanałach digital oraz odpowiednio zaplanowanych i wdrożonych działań public affairs.
Lekcja 1. Trzy etapy w walce z dezinformacją
- Prewencja.
- Etap przygotowawczo-analityczny.
- Walka z dezinformacją.
Dezinformacja w mediach społecznościowych
To, co gigantycznie zmieniło obraz komunikacji, a tym samym dezinformacji, to pojawienie się nowych nośników oraz ich globalny zasięg i nieznana dotąd szybkość rozpowszechniania. W kontekście dynamicznej migracji komunikacji do sieci kluczowa staje się analiza prowadzonych kampanii i działań pod kątem dezinformacji. Informacja, która jest zmanipulowana, potrafi rozprzestrzeniać się w sieci znacznie szybciej i szerzej niż fakty (źródło: https://mitsloan.mit.edu/ideas-made-to-matter/study-false-news-spreads-faster-truth).
| Ciekawostka Infodemia 15 lutego 2020 r. podczas Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa Tedros Adhanom Ghebreyesus, szef Światowej Organizacji Zdrowia, użył oficjalnie w swoim przemówieniu – w kontekście nowego koronawirusa – słowa „infodemia” określającego niekontrolowany zalew dezinformacją i fake newsami związanymi z COVID-19. „But we’re not just fighting an epidemic; we’re fighting an infodemic”. Źródło: https://www.who.int/director-general/speeches/detail/munich-security-conference |
Jak walczyć z dezinformacją?
Aby ją obalić, możesz: (1) zaprzeczać dezinformacji (zaprzeczenie proste) lub (2) udzielać wyjaśnienia w szerszym opartym na faktach kontekście (obalenie poparte faktami). Wybór metody zależy od sytuacji – trzeba zastanowić się, co bardziej przekona odbiorców do uzmysłowienia sobie, że w pierwszym odruchu zawierzyli nieprawdzie. Wyniki badania amerykańsko-brytyjskiego zespołu naukowców (Brendan Nyhan z Dartmouth College i Jason Reifler z University of Exeter) pozwalają jednak sądzić, że bardziej skuteczne jest drugie podejście. Uczestnikom ich eksperymentu przedstawiono scenariusz przejścia na emeryturę fikcyjnego polityka. Materiały zawierały różne informacje, w tym także pogłoski o przekupstwie (dezinformacja). Przedstawiono zaprzeczenie proste tym plotkom oraz obalenie poparte faktami, które wyjaśniało, że dany polityk zajmuje stanowisko w innej organizacji. Samo zaprzeczenie miało ograniczony wpływ na zmniejszenie fałszywych poglądów u odbiorców, dopiero przedstawienie przyczynowego (pełnego) wyjaśnienia wyeliminowało błędne wyobrażenia spowodowane plotką.
Lekcja 2. Rekomendacje
- Wyjdź z bańki informacyjnej, czyli otoczenia i schematu myślowego, w którym się poruszasz. To pozwoli Ci zobaczyć, co myślą inni – a więc prognozować tematy i źródła dezinformacji, które mogłyby dotyczyć Twojej organizacji. Bańki informacyjne („The Filter Bubble”) to zestawy informacji, w których funkcjonuje każdy człowiek. Są generowane, sortowane i podsuwane odbiorcy przez algorytmy na podstawie jego historii wyszukiwania (zainteresowań/zakupów). Są zgodne z jego przekonaniami. To oznacza, że monitorując media w obrębie własnej bańki, nie widzisz przekazów istniejących w innej bańce – tam z kolei mogą szerzyć się i umacniać kampanie dezinformacyjne.
- Buduj uczciwy, merytoryczny wizerunek organizacji, którą reprezentujesz.
- Na dezinformację reaguj kompleksowo (na różnych poziomach i za pomocą wielu narzędzi) w sposób dostosowany do odbiorcy.
- Regularnie monitoruj media tradycyjne i społecznościowe, przyglądaj się otoczeniu biznesowemu swojej organizacji, aby przewidywać możliwości uderzenia dezinformacji.
Dezinformacja i covid-19
2020 był kolejnym z rzędu rokiem, w którym działania dezinformacyjne przybrały na sile. Działo się to z uwagi na szereg czynników, a jednym z nich były wydarzenia polityczne, tradycyjnie należące do obszaru, w którym dezinformacja odgrywa istotną rolę. Natomiast bez wątpienia najbardziej spektakula...
Ta część serwisu dostępna jest
tylko dla zalogowanych.
Zaloguj się, aby uzyskać dostęp do materiałów.
Nie masz jeszcze dostępu?
Zarejestruj się bezpłatnie i zyskaj dostęp do pełnej
zawartości serwisu.
